رفتن به محتوای اصلی

تبریز، شهر جهانی فرش دستبافت

دکتر کریم میرزایی
هیأت علمی دانشگاه هنر اسلامی تبریز

فرش تبریز از دیرباز شهره عام و خاص بوده است و همانطور که در ادامه خواهد آمد از یک تاریخ باشکوه برخوردار است. چنانچه به جرات میتوان گفت درخشش قالی معاصر ایران در جهان مدیون قالی تبریز است. با توجه به اینکه بازار فرش تبریز از گستردگی زیادی برخوردار است و هم چنین با وجود تنوع تولیدات قالی و داشتن مراکز پژوهشی و دانشکده فرش، که به صورت علمی با فرش برخورد میشود و دلیل دیگری که ذکر خواهد شد، شهر تبریز از طرف سازمان جهانی صنایع دستی(WCC) به عنوان "شهر جهانی فرش دستباف" از سال 2015 انتخاب شد. که این انتخاب بار دیگر بر اهمیت فرش تبریز اشاره دارد.

تبریز، شهر جهانی فرش دستباف

پیشینه

 بطور کل منطقه آذربایجان و بخصوص شهر تبریز در خلق فرشهای نفیس نقش عمدهای داشته و از آوازه جهانی برخوردار است. طراحی فرش در این شهر سابقه طولانی داشته و طراحان بزرگی در این منطقه بودهاند که با خلق آثار گرانبها و با ارزش خدمات ارزندهای را به فرش ایران نمودهاند. این هنر فراگیرترین هنر در میان مردم منطقه آذربایجان میباشد که تقریباً در همه شهرستانهای آذربایجان و شهر تبریز جریان دارد و قشر وسیعی از جمعیت استان بصورت مستقیم و غیرمستقیم از طریق تولید، طراحی، تهیه و فروش مواد اولیه، آماده سازی فرش و قالی امرار معاش میکنند. 


شاخصها و دلایل انتخاب تبریز به عنوان شهر جهانی فرش دستباف

اهمیت فرش تبریز را از جوانب مختلف می‌توان مورد مطالعه قرار داد. تاریخ فرش تبریز از مقوله‌های مهمی است که نه تنها در فرش منطقه بلکه در تاریخ فرش جهان، حتی عثمانی(ترکیه امروزی) و هند، تاثیر به سزایی داشته است. حاشیه‌ی کوفی و تزئینات کوفی که برای اولین بار در دوره‌ی سلجوقی در فرش‌های ایران و آناتولی بازنمایی شده‌اند به نام دیگری نیز قید گردیده است و آن هم تزئینات «شامی» است. بر خلاف تصور عده‌ی زیادی از پژوهشگران که این واژه را منشعب از شامات سوریه می‌دانند، اخیرا ثابت شده است که منظور از شام یا شامی، مرکز فرمانروایی ایلخانان، شنب غازان است که در غرب شهر تبریز واقع شده است. تزئینات کوفی به وفور در قالی و منسوجات ایلخانان به کار رفته است. نمونه‌ی بارز آن را می‌توان در تصاویر نسخه‌ی «جامع التواریخ» اثر رشیدالدین فضلالله همدانی مشاهده کرد. اینگونه از تزئینات را در قالی‌های ترکمانی نیز به راحتی می‌توان سراغ گرفت. بی‌درنگ و بنا به گواهی سیاحان دوره‌ی ترکمانی، قالی‌‎های بسیار نفیسی، مسجد کبود را مفروش به نقوشی در شأن نقوش کاشی‌کاری شده‌ی فیروزه‌ی اسلام می‌کرده است. بنا به گفته سیاحانی همچون؛ جوزفو باربارو، کنتارینی و... در دوره‌ی اوزونحسن آق‌قویون‌لو، قالی‌های زیبایی در کاخ هشتبهشت تبریز دیده شده است. هرچند نمونه‌های مستند بسیار کم، آن هم در حد تکه پاره‌هایی از فرش آن دوران به یادگار مانده است، اما به راحتی می‌توان قالی‌های ترکمانی را پیش‌آهنگ فرش‌های فاخر و بزرگ صفوی دانست. فرش تبریز در دوره‌ی صفوی گام بسیار بلندی را برداشت. سرچشمه‌ی فرش‌های کلاسیک ایران بدون تردید به قالی‌های بسیار متنوع تبریز برمی‌گردد. قالی‌های صفوی از هر لحاظ پیشرفت چشم‌گیری داشته است. هم از جنبه‌ی فنی و هم از نقطه نظر نقش و طرح. فرش‌های شکارگاه، ترنج‌بندی، لچک‌ترنجی، درختی، چهارفصل، چهار باغ و گرفت و گیر در ابعاد مختلف نشان از رشد فزاینده‌ی قالی در تبریز سده‌ی دهم هجری است. نقش و نگار این قالی‌ها از زیبایی و تنوع چشم‌نوازی برخوردار است. لابد نقاشان درباری چون آقامیرک، سلطان محمد، میرمصور و دیگر نقاشان دربار شاهتهماسب در هنرنمایی این قالی‌ها سهم قابل توجهی داشته‌اند. قالی‌های تهماسبی دارای اسلیمی‌ها و ختایی‌های پرقدرت و ترکیب‌بندیهای بسیار سیال هستند. فرش کنونی ایران حتی ترکیه و هندوستان، با واسطه و بی واسطه، مقتبس از فرش‌های صفوی تبریز هستند. نقاشانی که از تبریز جانب دربار گورکانیان هند و استانبول مهاجرت کردند تأثیر وافری در رونق قالی‌های آنجا داشته‌اند. فرش ایران در اواخر دوره صفوی و در دوره‌ی افشار و زند، با یک افول چشم‌گیری دست و پنجه نرم می‌کند. تا جایی که مشخص است در این دوره صرفاً قالی‌های روستایی و ایلاتی توانست به حیات خود ادامه دهد. این احتزار خیلی طول نکشید تا این که در دوره‌ی قاجار با فعالیت تولید کنندگان و تجار تبریزی قالی‌بافی تبریز دوباره احیاء شد. این بار بازرگانان تبریزی به تبریز اکتفا نکردند، بلکه قالی‌بافی را در سایر شهرهای ایران، مانند ساروق، همدان، کرمان و مشهد نیز احیا کردند. به سخنی دیگر قالی امروز ایران مدیون تولیدکنندگان فرش دوره‌ی قاجار تبریز هستند. در این دوره‌تجار به صورت مستقیم قالی‌های ایران را از طریق بندر ترابوزان و بندر استانبول و بندر ازمیر به مرکز اروپا صادر می‌کردند و این صادرات مورد توجه حکام قاجاری به ویژه ناصرالدینشاه قرار گرفت، تا جایی که خود او فرمانی امضا کرد تا از رنگ‌های صنعتی که جدیداً استعمال میشد در قالی ایرانی استفاده نشود. قالی دوره‌ی قاجار تبریز مورد تقلید قالی‌بافان شهر «هرکه» در ترکیه قرار گرفت. قالی‌های سالتینگ و برخی قالی‌های جانمازی آناتولی به صورت مستقیم منبعث از قالی تبریز هستند. قالی تبریز در دوره‌ی معاصر نیز از اهمیت بالایی برخوردار است. قالی بزرگ عمو اُغلو (مشهد) در زمره‌ی این قالی‌ها قرار دارد. اما آنچه قالی‌های معاصر تبریز را از قالی‌های دیگر متمایز می‌کند، وجود یک نوع جسارت در طراحی و رنگآمیزی فرش تبریز است. طراحان و نقاشان معاصر تبریز توانستند از کالبد سنتی خارج شوند و روح و جان تازه‌ای بر قالی تبریز بدهند. توجه به سلیقه‌ی بازار هدف در نقش و رنگ از امتیازهای قالی تبریز است. استفاده از نقش‌های چدنی، لندنیکاری و گچبری، دسته‌گل‌های فرنگی و رنگ‌های ملون، موجب اقبال مشتریان و متقاضیان غرب را به همراه داشته است. به همین منظور هم باز در برهه‌ای از تاریخ معاصر، فرش تبریز کمابیش بر فرش سایر نقاط ایران مؤثر بوده است. قالی تبریز با داشتن تاریخ قابل افتخار از تنوع بسیاری نیز برخوردار است. قالی‌های شهری یا همان کلاسیک، که در قلب تبریز بافته می‌شوند اهمیت به سزایی در صادرات دارند. قالی‌های شهرستانی هم‌چون هریس، گُروان و مهربان نیز نقش بسیار مهمی در تجارت فرش منطقه و تبریز دارد. قالی‌های هریس متقاضیان خود را در استان دارد. هرچند نوع کهنه و قدیمی آنها مشتریان خارجی را جلب می‌کند. قالی‌های روستایی، مانند قراجه، لمبران، حماملو که بیشتر در منطقه‌ی قره‌داغ (ارسباران) بافته می‌شوند هنوز در بازار «سامان میدانی» تبریز خریداران خاص خودشان را دارند اما فرش‌های تختباف ایلاتی نیز بر تنوع فرش بازار تبریز می‌افزاید. گلیم‌ها و جاجیم‌ها و ورنی‌های عشایر شاهسون در فروشگاه‌های صنایع دستی تبریز و تهران جایگاه ویژه‌ای برای خود دارند.


ویژگیهای عمده فرش تبریز

الف- خط نستعلیق: استفاده از خط نستعلیق برای مشخصات قالی شامل طراح، بافنده، تاریخ بافت، و شهر و کشور بافت. 
ب-حاشیه و ترنج گره‌دار (از سلجوقی تا ترکمانی): شواهد تاریخی و تصاویر نسخه‌های دوره‌ی سلجوقی و ایلخانی گواه بر وجود قالی در این دوره است. قالی‌هایی که در این دوران بافته شده‌اند دارای نقوش هندسی هستند. مهم‌ترین نمونه از این قالی‌ها از مسجد علاءالدین در قونیه یافته شده است که مربوط به دوره‌ی سلجوقی است. در کتاب "جامع التواریخ" اثر رشیدالدین فضلالله همدانی و شاهنامه‌ی بزرگ تبریز (دموت) مربوط به دوره ایلخانی، به نگاره‌هایی برمی‌خوریم که حاوی قالی‌هایی به صورت زیرانداز با نقوش هندسی پیچیده و گره‌های هندسی چرخان در قالب ترنج هستند. ترنج‌های هندسی بعد از دوره‌ی ایلخانی به صورت بسیار گسترده در قالی‌های ترکمانی تبریز سده‌ی نهم هجری قمری (پانزده میلادی) به چشم می‌خورد. این قالی‌ها در راسته‌ی قالی‌های دربار قرار می‌گیرند. دارای طرحی منسجم و محکم که از طرف طراحان وقت، احتمالاً درویش محمد و شیخی دو نقاش ترکمانی طراحی شده‌اند. قالی‌های گره‌دار معاشقه‌ای ترکمانی سرآغاز قالی‌های نفیس تبریز هستند. این قالی‌ها در شأن مسجد کبود تبریز (فیروزه‌ی اسلام) بوده‌اند. به جرأت می‌توان گفت بافت قالی‌های بزرگ و درباری اوائل صفویه‌ی تبریز ریشه در سنت قالی‌بافی ترکمانی دارند. قالی ترکمانی در عین هندسیبودن دارای رنگ‌بندی بسیار زیبا هستند و این نیز نشان از پیشرفت چشم‌گیر قالی در این دوره است.
ج-حاشیه‌ی کوفی تزئینی: حاشیه‌ی کوفی بیشترین کاربرد را در زمان ایلخانی و ترکمانی داشته است. چنان‌چه این نوع از حاشیه‌ها هنوز هم در قالی اوشاک ترکیه و شیروان آذربایجان به صورت یک میراث  از قالی شمال غرب ایران حفظ شده است. حاشیه‌های کوفی قالی "گلستان تبریز" در جهت قوام سیر تحول نقوش قالی تبریز بوده است.
د-گل‌های طبیعی: گل‌های طبیعی شامل گل سرخ، بابونه، نرگس، لاله، زنبق و انواع برگ‌های ساده و دندانه‌دار در نگارگری ایرانی از مکاتب مختلف به چشم می‌خورد. مکاتب تبریز جلایری، ترکمانی و صفوی مشحون از گل‌های ملون و برگ‌های پرپشت و کومهای است. گل‌های طبیعی در قالی‌های دوره‌ی صفوی چندان مورد اقبال واقع نشد لیکن دوره‌ی قاجار استفاده از گل‌های طبیعی نزدیک به واقعیت در قالی‌های تبریز شروع به بازنمایی می‌شود که موسوم به فرنگی است. قالی‌های گلفرنگ در صد سال اخیر جایگاه ویژه‌ای در قالی تبریز به خود اختصاص می‌دهد. اما بیشترین کاربرد آن متعلق به قالی‌های بافته شده در بعد از جنگ دوم جهانی است. هنرمندان طراح تبریز چنان اشتیاقی به گل‌های طبیعی، دسته‌گل‌های خوشه‌ای نشان می‌دهند که حتی نسبت به گل‌های ختایی و اسلیمی ارجحیت پیدا می‌کند و این روند امروز نیز از طرف طراحان تبریزی به صورت گسترده ادامه می‌یابد. گل‌های طبیعی در قالی"تبریز" نقش جلوه‌ی جمالی را در مقابل جلوه‌های جلالی اسلیمی‌های پرصلابت ایفا می‌کند. در عین حال گل‌های طبیعی موجود در قالی تبریز مورد توجه مشتریان ژاپنی، چینی و اروپایی هست چرا که هم در هنر شرق و هم در هنر غرب توجه به گل‌های طبیعی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بوده است.
ه-تابلو بافی یکی دیگر از محصولات قالی بافی تبریز است که در دو دهه اخیر مورد توجه مشتریان خاص خود بوده است. در این نوع از قالیها به بافت نگارههای از استاد فرشچیان، مناظر طبیعی، پیکرههای انسانی و طبیعت بیجان به صورت واقع گرایانه می پردازند. تابلو بافی در کنار قالی های زیرانداز توانسته بر اقتصاد فرش تبریز مفید باشد. 
ی- ظرافت فوق العاده بافت و رنگ: فرشهای تبریز به گواه بسیاری از کارشناسان خبره فرش و هنر از ظرافت بافت و همچنین رنگهای سنتی بسیار خوبی برخوردار میباشند که نشان از دقت بالای بافندگان و کارگاههای رنگرزی تبریز دارد. 

دلایل انتخاب تبریز بعنوان شهر جهانی فرش دستباف

1- هویت قالی تبریز
قالی " تبریز" دارای ویژگیهایی است که این ویژگیها را یکجا در دیگر قالیهای ایران نمی توان سراغ گرفت. تبریزی که قدمت قالی آن حداقل به دوره سلجوقی میرسد و بدون تردید مهد فرشهای کلاسیک صفوی بوده است. 
قالی " تبریز" دارای ویژگی‌های منحصر به فردی است. توجه به سیر تحول و تطور نقوش از عمده‌ترین محورهای طراحی این قالی محسوب می‌شود. قالی تبریز همچون گلستان پرگلی است که انواع نقوش فرش تبریز را از دوره‌ی سلجوقیان تا دوره‌ی معاصر را در بر دارد. نقوش گسسته، هندسی و دوار که هرکدام حال و هوا، معنا و مفهوم رمزین و اسطوره‌ای را دارند. در مطالعه‌ی نقوش فرش تبریز به راحتی به تنوع بی‌نظیر آن می‌توان پی برد. حاشیه‌های کوفی یا شامی (شنب غازانی) که از دوره‌ی سلجوقی شروع و دوره‌ی ایلخانی به اوج خود می‌رسند تا نقوش اسلیمی و ختایی قدرتمند کاشیکاری‌های مسجد کبود تبریز که هم در انواع اسلیمی‌ها و هم در گوناگونی ختایی‌ها بی بدیلند ما را در انتخاب و گلچین نقوش به زحمت می‌انداخت. همین‌طور نقوش قالی شیخ صفی که بزرگ‌ترین قالی تهماسبی تبریز محسوب می‌شود. استفاده از نقوش طبیعی در جعبه‌ها و جلدهای لاکی به صورت گل و مرغ در دوره‌ی قاجار که نمونه‌های بی‌نظیر آن را می‌توان در موزه‌ی قرآن تبریز مشاهده کرد، از دیگر عناصری است که در طراحی این قالیها به کار رفته است. فرش معاصر تبریز دارای گل‌های طبیعی با رنگ‌بندی خاص خود است. ریزماهی تبریز نیز چیزی نبوده که از نظرها دور بوده باشد. چنان‌چه گل‌های تشعیرگونه به صورت سواد و بیاض (منفی و مثبت) در قالی "تبریز" برگرفته از تشعیرهای مکتب تبریز صفوی، به صورت واضح استفاده شده است.
قالی " تبریز" مشحون از انواع نقوش اسطوره‌ای، تاریخی، طبیعی است. نقوش پرندگان مانند اردک و قو در برکهها در حال شنا هستند. مرغان مینیاتوری در لابه لای شاخ و بن گلهای سرخ و زنبقهای یاسی و بنفش نغمه سرایی می کنند. حیواناتی چون خرگوش نیز بر تنوع و غنای نقوش این قالی میافزاید.
2-بازار تاریخی تبریز و بازارچههای فرش
بازار تبریز که یکی از آثار تاریخی ارزشمند تبریز بوده و در فهرست جهانی یونسکو نیز به ثبت رسیده است دارای بازارها و تیمچههای متعددی همچون بازار امیر، بازار بلورفروشان، بازار حرمخانه، بازار شیشه‌گرخانه، بازار صادقیه، بازار عباچی، بازار کفاشان، بازار یمنی‌دوز، راسته بازار و... میباشد اما یکی از مهمترین بخشهای بازار تاریخی تبریز بازار فرش یا تیمچهی مظفریه است. بازار مظفریه یکی از تیمچه‌های تاریخی بازار تبریز است که قدمت آن به دوره  ولیعهدی مظفرالدین شاه قاجار در سال ۱۳۰۵ هجری می‌رسد. این تیمچه به‌دست حاج شیخمحمد جعفر امینیقزوینی بنا شده و از مهم‌ترین مراکز تجارت قالی در استان آذربایجان شرقی و شهر تبریز به‌شمار می‌رود. تیمچهی مظفریه دارای دو طبقه بوده که هر طبقه از ۲۶ حجره تشکیل یافته ‌است. هم اکنون بازار مظفریه یکی از مراکز مهم تبدلات فرش میباشد.
3-مراکز آموزشی و پژوهشی در خصوص فرش/ دانشکده فرش دانشگاه هنر اسلامی تبریز
دانشکده فرش دانشگاه هنراسلامی تبریز از سال 1378 فعالیت خود را آغاز نموده و در حال حاضر دانشجویان در مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد مشغول تحصیل وتحقیق میباشند. این دانشکده فضاهای آموزشی اعم از کلاسهای درسی، آتلیهها، کارگاهها و آزمایشگاههای مدرن و مجهز علوم الیاف و رنگرزی را داراست و به دانشجویان و محققین خدمات آموزشی و پژوهشی ارائه مینماید. این دانشکده تنها دانشکده فرش موجود در کشور بوده و برای اولین بار در مقطع کارشناسی ارشد فرش در سه گرایش پذیرش دانشجو را آغاز نموده است. هماکنون این دانشکده درمقاطع کاردانی وکارشناسی ناپیوسته (دانشکده فرش هریس) و در مقاطع کارشناسی (گرایش طراحی) وکارشناسی ارشد (گرایشهای طراحی– مواد اولیه ورنگرزی– مدیریت) درحدود 200 دانشجودارد. اعضا هیئت علمی دانشکده متشکل از  11 نفر با مرتبه استادیاری ومربی هستند وازاساتید بنام و صاحب سبک طراحی، بافت و رنگرزی بازار تبریز و ایران نیز به عنوان مدرسین مدعواستفاده مینماید. این دانشکده سیاستهای پژوهشی در راستای مستندنگاری، آسیبشناسی و نیز حل مشکلات حوزه تولید، مدیریت و صادرات فرش کشور را داشته و با رویکردی کاربردی و نتیجه محور، پایاننامهها و طرحهای پژوهشی اساتید را هدایت نموده و تا به حال پایان نامههای متعددی را به مرکز ملی فرش و نهاد مرتبط ارایه داده است.

4-میزان تولید فرش و فعالین این حوزه
سالانه نزدیک 800 هزار فرش دستباف در آذربایجان شرقی تولید می شود که سهم قابل توجهی از آن مربوط به شهر تبریز میباشد. این حجم تولید حاصل فعالیت حدود صد هزار نفر قالیباف، وحدود200هزار نفردر زمینه تولید، طراحی، فروش و عرضه مواد اولیه درسطح شهرتبریز، فعالیت بیش از 200 نفر هنرمند درزمینه طراحی فرش، وجود بیش از 1600 واحد  صنفی فروش وحضور و تلاش تعاونیها و اتحادیههای مختلف قالیبافی، همگی نشان ازعظمت، وسعت و اهمیت این هنرصنعت دراین شهر دارد.
5-ایجاد و ساخت موزه منطقهای فرش تبریز
از ابتدای دهه هشتاد شمسی بدلیل جایگاه مهم فرش و سایر دست بافتها در تبریز و منطقه آذربایجان تصمیم به ساخت موزه منطقهای فرش گرفته شد این پروژه ملی هم اینک در مراحل نهایی ساخت و راهاندازی بسر میبرد. پس از راهاندازی موزه مذکور علاوه بر نمایش فرشهای شاخص و دستبافتهها، مکانی جهت آموزش، پژوهش و ترویج هرچه بیشتر فرش در تبریز خواهد شد.

6-تالار فرش موزه شهرداری
این تالار بخشی از ساختمان عمارت شهرداری تبریز میباشد که در میدان ساعت واقع شده و تحت عنوان موزهی شهر تبریز فعالیت مینماید. در این تالار، فرش‌ها و قالی‌هایی با قدمت ۱۱۰ سال به نمایش گذاشته شده‌اند. ۱۲ تخته قالی موجود در این مجموعه مربوط به فرش‌هایی است که از زمان تاسیس عمارت شهرداری تبریز تا سال ۱۳۲۰ به اتمام رسیده‌است. در این تالار بزرگترین فرش ایران بافته شده با رنگهای گیاهی خاص که حدود 111 متر مربع مساحت دارد نگهداری میشود. تعدادی فرشهای نفیس دیگر در تالار موجود میباشد که قدمت آنها نیز به سال 1320 شمسی و مصادف با زمانی که عمارت شهرداری کاملاً آماده بهرهبرداری بوده برمیگردد. این فرشها به سفارش بانی عمارت شهرداری حاج ارفعالملک جلیلی جهت استفاده تشریفاتی در برخی از تالارهای همین عمارت در کارگاه حاج ابوالقاسم جوان در تبریز بافته شدهاند. از ویژگی بارز این فرشها طرح کلی آنهاست که فارغ از نوع طرح و نقشه، منعکس کننده کیفیت و سرگذشت پرتلاطم امّا افتخارآمیز تبریز معاصر است، با آن حاشیههای خروشان منحصر به فردی که تا متن فرش ها کشیده شده اند و «توده ترنج های بزرگ»  را که ویژه فرش های تبریز است احاطه کرده اند.

7-کارگاههای متعدد و تولیدات متنوع
تعداد کارگاههای متعدد در شهر تبریز باعث تنوع دست بافتهها در این شهر شده بطوری که براساس آمار بیش از 4300(کارگاه کوچک قالیبافی) در تبریز و حومه مشغول فعالیت در این زمینه میباشند.

8-کارگاههای رنگرزی قالیبافی و مواد اولیه سنتی
رنگرزی یکی از اصول و نکات بسیار مهم در تولید فرش دستباف بوده و هست. در سالیان گذشته بهعلت ورود رنگهای صنعتی در قالیبافی، رنگرزی سنتی به حاشیه رفته است اما همچنان کارگاههای سنتی تولید رنگهای گیاهی و طبیعی به فعالیت خود در تبریز ادامه میدهند. در این راستا فعالیتهای پژوهشی مراکز علمی همچون دانشکده فرش تبریز در توسعه و زنده نگاه داشتن این روشها مفید بوده است.

9- طراحان شاخص فرش
از هنرمندان طراح و قالیباف شهیر تبریز و منطقه مي‌توان به مير مصور، رسام ارژنگي، عبدالله باقري، احمد عماد، حبيب‌الله امين افشار، ميرزاتقي خياباني، جعفر پاكدست، عباسعلي اعلاباف، اكبر برگي، قلي نامي، محمدحسن نجفزاده معروف به "بنام تبريزي"، ايپكچي، اهرابي، سلماسي، ممقاني، تهرانچي، آنتيكچي، طباطبايي، رسام عربزاده، محمدعلی قره باغی، حسین اعلاباف و محمدعلیق رهباغی، جوادحسن پورنامی، رحیم چرخی، کریم میرزایی اشاره كرد. 

10- دبیرخانه تبریز شهر جهانی فرش دستباف، خانه تاریخی کلکتهچی(صلحجو): پس از انتخاب شهر تبریز بهعنوان شهر جهانی فرش دستباف نیاز به معرفی و آماده سازی مکانی جهت دبیرخانه این رویداد بود، لذا برای این منظور خانه تاریخی و مرمت شده صلحجو در نظر گرفته شد.  این خانه تاریخی در خیابان سنگفرش تربیت، کوچه کرباسی، پلاک 27 با مساحت حدود750 متر مربع قرار داشته و مربوط به آخر دوره قاجار است. این اثر که در تاریخ ۱۴ مرداد ۱۳۸۲ با شماره ثبت۹۴۷۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است دارای اندرونی و بیرونی میباشد. سازندگان اصلی بنا خانواده کلکتهچی از خاندانهای بنام وتاجر تبریزی بودهاند. این بنا پس از تملک در سالیان گذشته توسط اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری آذربایجان شرقی مرمت شده است. همچنین دبیرخانه "تبریز شهر جهانی فرش دستباف" در اردیبهشتماه 1396 در این مکان افتتاح گردیده است. از بخشهای دایر و فعال این بنای تاریخی کارگاههای آموزشی صنایع دستی و هنرهای سنتی را میتوان نامبرد. در این بنا امکان برگذاری نمایشگاههای موقت و بلند مدت فرش، دستبافتهها و هنرهای سنتی مهیا میباشد.